Temel Yaşam Desteği

Solunum ve kalp durması

Solunum durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunuma başlanmaz ise bir süre sonra kalp durması meydana gelir.

Kalp durması: Bilinci kapalı kişide kalbin pompalama görevini yapamaması durumudur. Kalp durmasına 5 dakika içinde müdahale edilmezse dokuların oksijenlenmesi bozulacağı için beyin hasarı oluşur.

Temel Yaşam Desteği nedir?

Hayat kurtarmak amacı ile hava yolu açıklığı sağlandıktan sonra, solunumu ve/veya kalbi durmuş kişiye yapay solunum ile akciğerlerine oksijen gitmesini, dış kalp masajı ile de kalpten kan pompalanmasını sağlamak üzere yapılan ilaçsız müdahalelerdir.

Bilinci kapalı hastada Temel Yaşam Desteğine başlamadan önce eğer çevrede biri varsa hemen 112 aratılmalı, yoksa ilkyardımcı kendi aramalıdır. Boğulma ve travma durumunda ilkyardımcı yalnız ise 5 tur 30/2 yapıldıktan sonra kendisi yardım çağırmalıdır. Bebek ve çocuklarda da ilkyardımcı yalnız ise 30/2 5 tur yapıldıktan sonra 112 aranır.

Hava yolunu açmak için Baş-Çene pozisyonu nasıl verilir?

Bilinci kapalı bütün hasta/yaralılarda solunum yolu kontrol edilmelidir. Çünkü dil geriye kayabilir yada herhangi bir yabancı madde solunum yolunu tıkayabilir. Ağız içi kontrol edilerek temizlendikten sonra hastaya baş-çene pozisyonu verilir.

Bunun için ;

· Bir el alına yerleştirilir,

· Diğer elin iki parmağı çeneye yerleştirilir,

· Baş geriye doğru itilir.

· Böylece dil yerinden oynatılarak hava yolu açıklığı sağlanmış olur.

Yapay solunum nasıl yapılır?

1. Hasta/yaralının hava yolu açıldıktan sonra, solunum Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile değerlendirilir,

2. Hemen Temel Yaşam Desteğine başlanır. YAPAY SOLUNUMA BAŞLAMADAN ÖNCE SOLUNUMUN OLMADIĞINDAN KESİNLİKLE EMİN OLUNMALIDIR!

3. Ağızdan ağıza tekniği için hasta/yaralıya Baş-Çene pozisyonu verilir,

4. Bir elin baş ve işaret parmakları ile burun kanatları hava çıkmayacak şekilde kapatılır,

5. İlkyardımcı, hasta/yaralının ağzını hava çıkmayacak şekilde kendi ağzı ile kavrar,

6. Hasta akciğerine 400-600 ml hava gidecek şekilde ağızdan iki kez üflenir,

7. Üfleme ; göğsü kaldıracak kadar olmalı ve 1 saniyeden uzun sürmelidir.

8. Bu şekilde verilen hava hayati organları koruyacak yeterli oksijene (%16-18) sahiptir,

9. Hava gitmiyorsa Baş- Çene pozisyonu düzeltilmelidir, yine gitmiyorsa tıkanıklık yönünden değerlendirilmelidir.

10. Bebeklerde ve çene kilitlenmesi gibi durumlarda yetişkinlerde, yapay solunum ağızdan buruna hava verilerek yapılmalıdır,

İlkyardımcı kendini korumak için yapay solunum sırasında ince bir tülbent, gazlı bez gibi koruyucular kullanmalıdır.

Dış kalp masajı nasıl yapılır?

1. Yaşam belirtisi ve solunum yoksa 2 kurtarıcı soluk verildikten sonra kalp masajına başlanır.

2. Kalp basısı uygulamak için göğüs kemiğini ortalayarak ( göğüs kemiğinin üst ve alt ucunun ortası ) göğüsün merkezi tespit edilir.

3. Kalp basısı göğsün ortasına yapılmalıdır. Her iki elin baş ve işaret parmakları ile iki eşit “C” oluşturulur. Bir elin işaret parmağı iman tahtasının alt ucuna, diğer elin işaret parmağı üst ucuna yerleştirilir. Baş parmaklar ortada birleştirilir. Bir el kaldırılarak topuğu diğer baş parmağın üstüne konur. Elin topuğu tam iman tahtasının üstünde olmalıdır. Önde ya da arkada olması kaburga kırılmasına neden olabilir.

4. Bir el topuğu göğsün merkezine yerleştirilir. Bu elin üzerine diğer el yerleştirilir.

5. Her iki el parmakları birbirine geçirilir ve hastaya temas etmemesine dikkat edilir. Eller sabit tutulmalıdır. Dirsekler ve omuz düz ve hasta/yaralının vücuduna dik olacak şekilde tutulmalıdır.

6. Vücut ağırlığı ile kaburga kemikleri 4-5 cm içe çökecek şekilde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar ) ritmik olarak sıkıştırma-gevşetme şeklinde bası uygulanır. Erişkinlerde dakikada 100 bası olacak şekilde ritim uygulanmalıdır.

7. Dış kalp masajı 1 yaşın altındaki bebeklerde göğüs kemiği ortasına iki parmakla, göğüs kemiği 1-1,5 cm içe çökecek şekilde dakikada 100 bası olarak yapılır. 1-8 yaşına kadar çocuklarda tek elle 2.5-5 cm çökecek şekilde yapılmalıdır (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar).

8. Yapay solunum ve dış kalp masajı birlikte uygulandığında , yetişkinlerde tek yada iki ilkyardımcı ile 30:2 olarak uygulanır. (Bebek ve 1-8 yaş çocuklarda yine 30:2 olarak uygulanır.)

Temel yaşam desteğine bu konuda eğitim almış bir sağlık personeli gelinceye kadar yada yaralı yaşam belirtisi gösterinceye kadar devam edilmelidir.

Temel yaşam desteği yapılırken yaş önemli bir faktördür. Orta yaş ve üzerindeki bir hastada ölüm nedenlerinin başında ventriküler fibrilasyon gelmektedir. Böyle bir durumda olay yerine gelen 112 ekibi defibrilasyon yaparak hastayı kurtarma şansını artırabilir. Bu nedenle süratle 112’yi aramak son derece önemlidir.

Çocuklarda (1-8 yaş) Temel Yaşam Desteği

1. Çevre güvenliği sağlanır.

2. Omuzlarından hafifçe sarsılarak bilinci kontrol edilir.

3. Bilinci yoksa birine (112) aratılır.

4. Çocuğun hava yolu açıldıktan sonra (ağız içi kontrol edilir ve baş-çene pozisyonu verilir), solunum Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile değerlendirilir,

5. Solunumu ve canlılık belirtisi yoksa..Hemen Temel Yaşam Desteğine başlanır.

Yapay solunum ağızdan ağıza ya da ağızdan ağız ve buruna tekniği ile çocuğun yaşı ve yüzünün büyüklüğüne göre gerçekleştirilir,

6. Yapay solunuma iki kez hava üflenerek başlanır.

7. Hemen 30:2 olacak şekilde kalp masajına başlanmalıdır!

8. Kalp masajı tek elle basılarak yapılır,Bası noktası yetişkinlerde olduğu gibi belirlenir. Büyük çocuklarda tek elin basısı yetersiz görülürse yine yetişkinlerdeki gibi uygulama yapılır,

9. Çocuklarda dakikada 100 bası olacak şekilde ritim uygulanır,

10. Bası gücü ise göğüs boşluğu 2.5-5 cm çökecek şekilde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar) ,

Çocuklarda bir yada iki ilkyardımcı ile 30:2 olacak şekilde uygulama yapılır.

Bebeklerde (0-1 yaş) Temel Yaşam Desteği

1. Çevre güvenliği sağlanır.

2. Bebeğin topuğuna hafifçe vurularak bilinç kontrolü yapılır,

3. Bilinci yoksa birine (112) aratılır.

4. Solunum yolunun açılması için bebeğin ağız içi kontrol edilir. Görünen bir şey varsa el cımbız gibi yapılıp alınır. Görünmüyorsa kör dalış yapılmaz! Daha sonra bebeğe Baş-Çene pozisyonu verilir (bebeğin başı hafifçe itilir). Başın fazla gerdirilmesi solunum yollarını tıkayıp olumsuz sonuçlar yaratabileceğinden başa hafif bir eğim vermek son derece önemlidir!

5. Çocuğun hava yolu açıldıktan sonra, solunum Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile değerlendirilir,

6. Yaşam belirtisi ve solunumu yoksa Temel Yaşam Desteğine başlanır.

7. Yapay solunuma başlanırken ilkyardımcı ağzını bebeğin ağzı ve burnunun üstüne yerleştirilmelidir,

8. Yapay solunuma 5(beş) kez ağız içindeki hava verilerek başlanır

9. Üflemenin ayarı bebeğin göğsünün kalkış hareketlerine göre olmalıdır, çocuğun akciğerlerinin alacağından daha fazla hava üflenmemelidir,

5 KURTARICI SOLUKTAN SONRA KALP MASAJINA BAŞLANMALIDIR!

10. Bebeğin iki memesi arasında hayali bir çizgi olduğu varsayılarak bu çizginin orta noktasında göğüs kemiği tespit edilir. Buraya iki parmağı bastırmak suretiyle kalp masajına başlanır, Parmaklar birbirine eşitlenmeli, bitişik olmalı ve göğse dik tutulmalıdır.

11. Dakikada 100 olacak ritimde 30 kalp masajı yapılmalı, 2 soluk verilmeli. 30/2=1 Tur

12. Kalp masajı göğüs kemiği 1-1.5 cm içeri çökecek şekilde yapılır,