Kanamalar

Filiz GÖK tarafından yazıldı. Pazar, 08 Şubat 2009 23:25

Kanama;

Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücudun içine veya dışına doğru) doğru akmasıdır. Kanamanın ciddiyeti aşağıdaki durumlara bağlıdır:

· Kanamanın hızına,

· Vücutta kanın aktığı bölgeye,

· Kanama miktarına,

· Kişinin fiziksel durumu ve yaşına

Kanama çeşitleri;

Vücutta kanın aktığı bölgeye göre 3 çeşit kanama vardır:

Dış kanamalar: Kanama yaradan vücut dışına doğru olur.

İç kanamalar: Kanama vücut içine olduğu için gözle görülemez.

Doğal deliklerden olan kanamalar: Kulak, burun, ağız, anüs, üreme organlarından olan kanamalardır.

Kanama arter, toplardamar ya da kılcal damar kanaması olabilir.

Arter kanamaları kalp atımları ile uyumlu olarak kesik kesik akar ve açık renklidir.

Toplardamar kanamaları ise koyu renkli ve sızıntı şeklindedir.

Kılcal damar kanaması küçük kabarcıklar şeklindedir.

Kanamanın değerlendirilmesinde, şok belirtilerinin izlenmesi çok önemlidir.

KANAMALARDA İLK YARDIM UYGULAMALARI

Dış kanamalarda ilk yardım:

• Hasta/yaralının durumu değerlendirilir (AB),

• Tıbbi yardım istenir (112),

• Yara ya da kanama değerlendirilir,

• Yara üzerine doğrudan baskı uygulanır.

• Kanayan yer üzerine temiz bir bezle bastırılır,

• Kanama durmazsa ikinci bir bez koyarak basıncı arttırılır,

• Gerekirse bandaj ile sararak basınç uygulanır,

• Kanayan bölge yukarı kaldırılır,

• Kanayan yere en yakın basınç noktasına baskı uygulanır,

• Çok sayıda yaralının bulunduğu bir ortamda tek ilk yardımcı varsa, yaralı güç koşullarda bir yere taşınacaksa, uzuv kopması varsa ve/veya baskı noktalarına baskı uygulamak yeterli olmuyorsa turnike uygulanır,

• Şok pozisyonu verilir,

• Sık aralıklarla (2-3dakikada bir) yaşam bulguları değerlendirilir,

• Kanayan bölge dışarıda kalacak şekilde hasta/yaralının üstü örtülür,

• Yapılan uygulamalar ile ilgili bilgiler (turnike uygulaması gibi) hasta/yaralının üzerine yazılır,

• Hızla sevk edilmesi sağlanır.

VÜCUTTA BASKI NOKTALARI

Atardamar kanamalarında kan basınç ile fışkırır tarzda olur. Bu nedenle, kısa zamanda çok kan kaybedilir. Bu tür kanamalarda asıl yapılması gereken, kanayan yer üzerine veya kanayan yere yakın olan bir üst atardamar bölgesine baskı uygulanmasıdır. Vücutta bu amaç için belirlenmiş baskı noktaları şunlardır:

Boyun : Boyun atardamarı (şah damarı) baskı yeri

Köprücük kemiği üzeri : Kol atardamarı baskı yeri

Koltuk altı : Kol atardamarı baskı yeri

Kolun üst bölümü : Kol atardamarı baskı yeri

Kasık : Bacak atardamarı baskı yeri

Uyluk : Bacak atardamarı baskı yeri

TURNİKE – BOĞUCU SARGI

Hangi durumlarda uygulanır?

• Çok sayıda yaralının bulunduğu bir ortamda tek ilk yardımcı varsa (kanamayı durdurmak ve daha sonra da diğer yaralılarla ilgilenebilmek için),

• Yaralı güç koşullarda bir yere taşınacaksa,

• Uzuv kopması varsa,

• Baskı noktalarına baskı uygulamak yeterli olmuyorsa

Turnike uygulaması kanamanın durdurulamadığı durumlarda başvurulacak en son uygulamadır. Ancak eskisi kadar sık uygulanmamaktadır. Çünkü, uzun süreli turnike uygulanması sonucu doku harabiyeti meydana gelebilir ya da uzvun tamamen kaybına neden olunabilir.

Turnike uygularken nelere dikkat edilecekler;

• Baskı noktasına bir elle baskı uygulamaya devam edilir.

• Diğer eline geniş, kuvvetli ve esnemeyen materyal almalıdır.

• Şerit yarı uzunluğunda katlanır, uzuv etrafına sarılır.

• Bir ucu halkadan geçirilip çekilir ve iki ucu bir araya getirilir.

• Turnike uygulamasında kullanılacak malzemelerin genişliği en az 8-10 cm olmalıdır.

• Turnike uygulamasında ip, tel gibi kesici malzemeler kullanılmamalıdır.

• Turnikeyi sıkmak için tahta parçası, kalem gibi malzemeler kullanılabilir.

• Turnike kanama duruncaya kadar sıkılır, kanama durduktan sonra daha fazla sıkılmaz.

• Turnike uygulanan bölgenin üzerine hiçbir şey örtülmez.

• Turnike uygulamasının yapıldığı saat bir kağıda yazılmalı ve yaralının üzerine asılmalıdır.

• Uzun süreli kanamalardaki turnike uygulamalarında, kanayan bölgeye göre 15-30 dakikada bir turnike gevşetilmelidir.Uzuv kopmalarında turnike gevşetilmez.

• Turnike, kol ve uyluk gibi tek kemikli bölgelere uygulanır, ancak önkol ve bacağa el ve ayağın beslenmesini bozabileceği için uygulanmaz. Uzuv kopması durumlarında, önkol ve bacağa da turnike uygulanabilir.

El ve ayak kopmalarında turnike;

Kaza ve yaralanmalarda atardamar yaralanmalarına neden olarak ölüme yol açmaktadır.

• Hasta /Yaralı sırt üstü yatırılır. Bacakları 30 cm kadar yükseltilir. (Şok pozisyonu )

• Kanamayı durdurmak için kanayan yere veya baskı noktalarına bası uygulanır.Bu önlemlerle kanama kontrol edilemiyorsa turnike uygulanır.

• Turnike uzvun koptuğu bölgeye en yakın olan ve deri bütünlüğünün bozulmamış olduğu bölgeye uygulanır.

• Turnike uygulandıktan sonra sıkılaştırılarak uzuvdaki kanama kontrol edilir.

• Kopmuş uzuv parçası, su geçirmeyen bir plastik torbaya konur.

• Daha sonra kopmuş uzuv parçasının konduğu plastik torba ağzı kapatıldıktan sonra, içerisinde 1 ölçek suya 2 ölçek buz konulmuş ikinci bir torbaya yada kovaya konulur. Bu şekilde, kopmuş uzuv parçasının buz ile direkt teması önlenmiş ve soğuk bir ortamda taşınması sağlanmış olur.

Torbanın üzerine kopan uzuv parçasının sahibine ait kimlik bilgileri kaydedilir ve yaralı ile aynı araca konarak en çok 6 saat içerisinde sağlık kuruşuna sevki sağlanır.

İÇ KANAMALARDA İLK YARDIM:

İç kanamalar, şiddetli travma, darbe, kırık, silahla yaralanma nedeniyle oluşabilir. Hasta/yaralıda şok belirtileri vardır. İç kanama şüphesi olanlarda aşağıdaki uygulamalar yapılmalıdır.

• Hasta/yaralının bilinci ve AB si değerlendirilir,

• Üzeri örtülerek ayakları 30 cm yukarı kaldırılır,

• Tıbbi yardım istenir (112),

• Asla yiyecek ve içecek verilmez,

• Hareket ettirilmez (özellikle kırık varsa),

• Yaşamsal bulguları incelenir,

• Sağlık kuruluşuna sevki sağlanır.